Logo ConnAct Klein2

1ODTH    1oesterbank4    1DeLijn    1Corelio    1BP  1Bombardier    AgoLogo    VIALogo

De KRACHT-Methode

Deze toolbox biedt instrumenten die bij het ontwerpen en ontwikkelen van ketens een nuttige rol kunnen vervullen. De timing waarmee deze instrumenten in de praktijk worden ingezet is soms even belangrijk als de kwaliteit van de instrumenten zelf. Er is een Engelse zegswijze die luidt: ‘the early bird may catch the worm, but it is the second mouse that eats the cheese’. In een verstandig opgezette keten is er niets onontkoombaar aan die stelling, maar zo’n spreekwoord geeft wel de vrees weer die in het achterhoofd zit van veel ketenspelers. Het duidt op het belang van timing en van een zekere noodzakelijke volgorde in stappen die moeten genomen worden om een goede ketensamenwerking op te zetten.

Vandaar dat we deze tools aanbieden in het kader van een ketenmodel. Er zijn globaal vier stappen te onderscheiden in de ontwikkeling van een keten (zie figuur), die makkelijk te vergelijken zijn met leren zwemmen. Een eerste stap is de initiatiefase, waarin ideeën beginnen te rijpen bij een initiatiefnemer, en waarbij die initiatiefnemer beseft dat de eigen organisatie zelf niet alle hefbomen in handen heeft om de uitdaging in kwestie succesvol aan te gaan. In de initiatiefase worden ook de eerste verkennende contacten gelegd met mogelijke ketenpartners. Vergelijk het met de temperatuur en de diepte van het water aftasten. In de funderingsfase wordt er verbinding gelegd tussen de verschillende mogelijke ketenpartners, en worden een aantal basale principes en doelstellingen voor de keten vastgelegd. Dit is analoog aan voorzichtige stappen zetten in het water, daarbij met de voet geleidelijk aan tastend naar vaste stenen om op te steunen. In de realisatiefase wordt er concreet gewerkt aan projecten: projectideeën worden geselecteerd en uitgewerkt, doelgroepen worden afgebakend, middelen gemobiliseerd, taken uitgevoerd. In de metafoor van het zwemmen zijn dit de pogingen om  jezelf vanaf de vaste grond af te stoten en jezelf drijvende te houden. De vierde fase is de her(r)rijkingsfase: dit is de fase waarin projecten beginnen te leiden tot concrete resultaten die tot een zichzelf versterkende spiraal kunnen leiden. Dit is ook de fase waarin het metaforische zwemmen van de grootste onzekerheden verlost is; de manier waarop dingen moeten gebeuren is nu bepaald, er kan teruggevallen worden op ervaring, de omgeving wordt als veilig aangevoeld en het wordt makkelijker om concrete kennis en ervaring met meerderen te delen binnen de keten.

De KRACHT-methodologie biedt voor elke stap van ketenontwerp- en –ontwikkeling instrumenten om ketenspelers te ondersteunen. In deze toolbox bieden we instrumenten die kunnen gebruikt worden om gericht vooruitgang te boeken, geordend per fase.

Waardenpropositiematrixv2

De KRACHT-methode: stappenschema

Initiatietool 1: stakeholder- en ketenanalyse

Elke keten heeft een initiatiefnemer die een idee heeft van wat zij/hij wil bereiken door beroep te doen op een keten. De uitdaging is om vanuit dit idee de juiste spelers bij elkaar te krijgen. Hiervoor werd binnen kracht een tool ontwikkeld om een stakeholder- en ketenanalyse uit te voeren. Deze tool lijst alle kandidaat-deelnemers op van wie de initiatiefnemer afhankelijk is voor het aanpakken van de uitdaging/het grijpen van de opportuniteit., en geeft aan hoe elke speler verbonden is aan het doel, de relaties of de resultaten van de keten.

Rol van de  ketenspeler ifv het doel:

De eerste kollommen van de tool brengen voor elke (kandidaat-)ketenspeler in kaart op welke manier de keten afhankelijk is van deze specifieke speler: 1) omwille van bepaalde toegevoegde waarde; 2) omwille van belangrijk als veroorzaker of ontruimer van bepaalde obstakels.

Relationele inbedding van de  ketenspeler:

De kolommen ‘procesverloop’, ‘organisatiemodel’ en interactie-arena brengen vervolgens in kaart hoe de ketenspeler zich verhoudt tot de andere ketenspelers. Procesverloop gaat over de wijze waarop ketenspelers de uitwisseling van producten of diensten coördineren, waarbij vooral de richting en intensiteit van informatieuitwisseling van belang is en waarbij drie niveaus worden onderscheiden: sequentiueel, wederzijds, of interactief. Bij ‘organisatiemodel’ gaat het over de manier waarop de keten is georganiseerd, variërend tussen zeer hiërarchisch (‘customer is always right’) tot zeer wendbaar (poolen van krachten over organisatiegrenzen heen). ‘Interactie-arena’ ten slotte gaat over de manier waarop een keten-speler zich verhoudt tot een ketenuitdaging: de kwestie kan recht in het hartje van de kernactiviteiten liggen (ondernemer), het kan zijdelings verband houden met de activiteiten van de speler (relationeel), of het kan gaan om een activiteit waar de speler weinig voorafgaande ervaring of affiniteit mee heeft (cognitief verduisterd).

Resultaatgerichtheid van de  ketenspeler:

De laatste twee kolommen geven voor elke ketenspeler een indicatie hoe snel en makkelijk elke speler betrokken kan worden in de activiteiten van de keten. Qua oplossend vermogen kan een speler ofwel zeer stug vasthouden aan de gebaande paden (‘ritualisme’), ofwel zich makkelijk ontkoppelen van de gebruikelijke manieren van werken en denken om mee te gaan in het ontwikkelen van nieuwe pistes (‘ontkoppelen’). Een laatste aspect is de geografische nabijheid, een variabele die grotendeels voor zich spreekt.

DOWNLOAD: Initiatietool 1: stakeholder- en ketenanalyse

 

Funderingstool 1: De waardenpropositiematrix

De waardenpropositiematrix is een instrument dat werd aangereikt door dr. Carolyn Ordowich en dr. Doug Austrom, twee experten die verbonden zijn aan de STS Roundtable.

Tijdens het KRACHT-project hebben we deze matrix in verschillende contexten gebruikt en telkens bleek het een zeer krachtige  manier om verbinding te creëren tussen de verschillende ketenspelers. In eerste instantie wordt dit schema als nogal complex ervaren, en gewoonlijk zien we bij een eerste inleiding wat wenkbrauwengefrons en vragende blikken. De matrix rekt de gebruikelijke manier van denken een goed stuk op, maar eens mensen er mee aan de slag gaan zien ze vrij snel de meerwaarde van het schema.

Het oprekken zit vooral in het denken in verschillende niveau’s: samenleving, netwerk, organisatie en individu. Denken vanuit de belangen van de eigen organisatie valt meestal niet moeilijk, maar verbinding zoeken met de doelstellingen van anderen is minder voor de hand liggend. Daarin ligt net de meerwaarde van deze matrix. Ketenpartners worden aangemoedigd na te denken over wat hun project zou betekenen op maatschappelijk vlak, en door aansluiting te zoeken met maatschappelijke prioriteiten vergroten ze ook de kans dat hun project bijkomende partijen en middelen kan mobiliseren. Door langs de andere kant ook het perspectief van het individu mee te betrekken komen ook de belangen van een werknemer of consument in beeld, waardoor de ketenpartners gericht gaan denken in termen van producten en diensten.  

Het ketenniveau bepaalt dan de lidmaatschapscriteria van de keten: hier wordt een aanzet gegeven naar de gedeelde missie en doelstellingen die door alle deelnemers in keten in ere moeten worden gehouden. Wie deze doelen niet onderschrijft heeft principieel geen plaats in de keten. Hieronder geven we als voorbeeld de  waardenpropositiematrix  in het stadsdistributie-keten van Mechelen.

DOWNLOAD: Funderingstool 1: De waardenpropositiematrix



[ii]Austrom D. & C. Ordowich gebaseerd op den Ouden, E (2012),  Innovation Design – Creating Value for People, Organizations and Society, Springer.

Powered by